Art HERstory #17: Sofonisba Anguissola

Wist je dat het impressionisme werd geleid door drie getalenteerde vrouwen? Of dat Fountain van Marcel Duchamp origineel door een vrouw is bedacht? In deze nieuwe serie willen we met The TittyMag verhalen van toonaangevende vrouwen uit de kunstgeschiedenis opnieuw vertellen. Deze verhalen zijn vaak door de kreukels van de tijd in vergetelheid geraakt. Deze week bespreken we het werk van één van de belangrijkste vrouwen van de renaissancekunst: Sofonisba Anguissola.

De vrouw van de renaissance
Tijdens de renaissance was er een bekend gezegde dat luidde: “Elke kunstenaar schildert zichzelf.” Dit gezegde toont hoe belangrijk zelfportretten waren in die tijd, maar onthult ook de inherente gendervooroordelen over het idee van wie als een echte kunstenaar werd beschouwd. Toen het zelfportret in het humanistische tijdperk populariteit won, gingen vrouwelijke kunstenaars ook gretig om met het genre en lieten zij zien dat ze waardige kunstenaars waren. Een prachtig voorbeeld daarvan is de Italiaanse Sofonisba Anguissola.

Tijdens de Renaissance werd de portretkunst bijzonder belangrijk voor vrouwelijke makers als een manier om een ​​verhaal over zichzelf te presenteren naar het publiek. Een iconische breuk met de typische objectivering van het vrouwelijke lichaam zoals het afgebeeld werd door de mannelijke kunstenaar.

Anguissola, geboren rond 1532, reisde haar leven rond door Italië, ontving lof van Michelangelo en werkte voor het Spaanse hof, waar ze portretten schilderde van koning Filips II en zijn familie.

De technisch geavanceerde schilderijen van Anguissola verlegden niet alleen de grenzen binnen het genre van portretten; ze vielen de renaissanceconventies van de ‘vrouw als object’ aan. Zij is daarom zeker een vrouw die wat meer aandacht verdient binnen de kunstgeschiedenis canon.

De (on)zichtbare portretkunstenaars
Anguissola mocht – net als alle andere vrouwen in die tijd – geen anatomische tekenlessen volgen en richtte haar aandacht op vrouwelijke modellen, inclusief zichzelf. Daardoor ontwikkelde ze een prachtige eigen stijl. Haar persoonlijke en expressieve portretten zijn interessant, omdat ze ‘echte’ mensen uitbeelden, van wie ze de emoties goed wist weer te geven.

In haar Zelfportret op de schildersezel (1556), beeldt Anguissola zichzelf af als de ultieme kuise vrouw, bescheiden gekleed terwijl ze de Maagd Maria en Christus schildert. Anguissola kijkt jou als toeschouwer direct aan, alsof ze halverwege haar werk werd onderbroken. Haar keuze om zichzelf af te beelden met de gereedschappen van haar vak – een verfpalet, penseel en mahlstick – was een relatief ongebruikelijke keuze. Dit zelfportret laat zien dat ze zich verzette tegen de onzichtbaarheid als kunstenaar en geeft blijk van haar toewijding en vaardigheid in haar vak. Ze laat zien dat zij als vrouw ook kunstschilder kan zijn en dat de vrouw niet altijd het afgebeelde ‘object’ hoeft te zijn.

Wellicht ontdek je de overeenkomsten met de Nederlandse Judith Leyster, waar we een tijdje geleden over publiceerden. Ook zij portretteerde zichzelf als sterke vrouw en zette zichzelf daarmee op de kaart als maker.

Het Schaakspel schilderde Anguissola toen ze slechts 23 jaar oud was. Het werk is een intieme weergave van een alledaagse familiescène; een combinatie van formele kleding met zeer informele gezichtsuitdrukkingen, wat ongebruikelijk was voor de Italiaanse kunst in die tijd. Het Schaakspel verkent een nieuw soort genreschilderkunst die haar zussen in een huiselijke setting plaatst, in plaats van in de formele of allegorische setting die destijdspopulair was. Dit schilderij werd beschouwd als een conversatiestuk, wat een informeel portret is van een groep die een levendig gesprek of een activiteit aangaat.

Ook buiten Italië werd Anguissola bekend en geliefd. In 1559 vroeg koning Filips II van Spanje haar om hofdame en tekenlerares te worden van koningin Elisabeth van Valois, die toen pas 14 jaar oud was. Koningin Elisabeth van Valois en Sofonisba werden goede vrienden, maar toen de koningin 9 jaar later stierf, verliet Sofonisba het hof omdat ze zo verdrietig was. Ze had de hele koninklijke familie geschilderd en zelfs de paus gaf Anguissola de opdracht om een ​​portret van de koningin te maken.

Later in haar leven schilderde ze ook religieuze onderwerpen, hoewel veel van haar religieuze schilderijen verloren zijn gegaan. In 1625 stierf ze op 93-jarige leeftijd.

Anguissola’s leven en oeuvre hebben een belangrijke invloed gehad op volgende generaties kunstenaars. Haar grote succes opende de weg voor vele andere vrouwen om een ​​serieuze carrière als kunstenaar na te streven.

Figure 1: Sofonisba Anguissola – Zelfportret (1556)
Figure 2: Sofonisba Anguissola – Het Schaakspel (1555)
Figure 3: Sofonisba Anguissola – Portret van Koninging Elizabeth van Valois (1561-1565)

 

Om de week zullen we jullie inspireren met verhalen die je wellicht nog niet eerder hebt gehoord. Ken jij nog een kunstenaar waar je graag meer over wil weten? Laat het ons weten via Instagram of stuur een mail naar info@thetittymag.com.

Gerelateerd

Soms is het lastig

Lastig om te lachen,te huilen,te voelen. Kunst kan je laten voelen.Van onbegrip tot herkenning.Door stil te staan voor dat ene kleurrijke schilderij of die lichtgevende installatie, neemt kunst je mee, Het voert je even weg van dagelijkse stress of diepe gedachtes, of opent soms een ander gevoel. Kunst laat je wegdromen

Lees meer »

KUNSTTIPS! April & Mei

Welk museum moet je opslaan? Welke kunstpodcast is hot? Hoe heet die ene tentoonstelling ook alweer? Het overzicht van alle arty kunst to do’s is soms helemaal kwijt! Maar don’t worry!  Want wij zetten iedere maand de kunst- moetjes voor je op een rijtje. Genoeg om je mee te vermaken.

Lees meer »

Met bokshandschoenen aan in de achtbaan

Daar was het dan. Pijn. Schietende pijn in mijn pols. Mijn hele traject weg, paniek.  Dat is wat er in mijn hoofd gebeurt, het is niet per se waar. Ik heb een domme move gemaakt op de zak, te hard ook. Al die uren sparren in de week en los

Lees meer »

Scroll #12: Wie is Alicja Kwade?

De dagen zijn niet alleen voor uren scrollend door Tinder in bed, maar ook voor eengoede dosis scrollen aan kunst. Zo lichten we speciaal voor jou iedereweek een kunstenaar uit. Deze Scroll staat een kunstenaar centraal, die vragen stelt over het dagelijks leven via enorme beelden en installaties. Kunstenaar: Alicja

Lees meer »

Scroll #11: Wie is Isabelle Udo?

De dagen zijn niet alleen voor uren scrollend door Tinder in bed, maar ook voor een goede dosis scrollen aan kunst. Zo lichten we speciaal voor jou iedere week een kunstenaar uit. Deze Scroll staat een kunstenaar centraal, die als geen ander de online en offline wereld weet te verbinden : Isabelle Udo (1993- ) Isabelle Udo is oprichter en creatief directeur van

Lees meer »

Scroll #10: Wie is AiRich?

De dagen zijn niet alleen bedoeld voor urenlang scrollen op Tinder in bed, maar ook voor eengoede dosis kunstzinnig scrollen. Daarom lichten we speciaal voor jou iedere week een kunstenaar uit.Deze week staat een kunstenaar centraal die een eigen, futuristische toekomst creëert door het combineren van fotografie en beeldende kunst,

Lees meer »

“De mens is lastig te begrijpen.” 

Vrouw zijn, de beste pastrami tot spiritualiteit. Onze Tittymag oprichter Cathelijne Blok sprak hierover voor NRC met de wereldberoemde performancekunstenaar Marina Abramović. Lees hieronder meer: https://www.nrc.nl/nieuws/2024/03/15/marina-abramovic-ik-geef-mijn-publiek-alle-liefde-die-het-wil-a4193224

Lees meer »

Scroll # 9: Wie is Sarah Lucas?

De dagen zijn niet alleen voor uren scrollend door Tinder in bed, maar ook voor een goede dosisscrollen aan kunst. Zo lichten we speciaal voor jou iedere week een kunstenaar uit.Deze Scroll staat een kunstenaar centraal, die bekend staat om haar humorvolle en ongebruikte benadering van thema’s als gender, seksualiteit en het menselijk lichaam: Sarah Lucas (1962- ). Sarah Lucas wordt gezien als

Lees meer »

The Titty Platform

Currently by invitation only. Still think you're the right fit?