‘Het valse verhaal van de oorsprong wint overal zieltjes’

De schrijver en journalist Abdelkader Benali werd geboren in Marokko, maar kwam op vierjarige leeftijd naar Rotterdam. Hij debuteerde toen hij 21 was met het boek Bruiloft aan Zee, voor zijn tweede roman De langverwachte ontving hij de Libris Literatuur Prijs. Benali schrijft hiernaast artikelen en recensies voor o.a. het Algemeen Dagblad, de Groene Amsterdammer, Esquire, de Volkskrant en Vrij Nederland. In de TV-serie Chez Benali maakt hij samen met zijn vrouw een culinair-historische ontdekkingsreis door zijn geboorteland.
Hoe belangrijk is oorsprong voor deze schrijver? Is oorsprong een levenszoektocht of staat het al vast bij onze geboorte?

TheTittyMag: Oorsprong? Wat is dit voor een woord?

Abdelkader Benali: Een interessant woord wat doet wat de taal moet doen: verwijzen naar een werkelijkheid, waarvan we willen geloven dat die er is. Het woord oorsprong legt het fundament onder het authenticiteitsdenken, de gedachte dat de dingen, de mensen, een onveranderbare wezenlijke kern hebben die niet beïnvloed kan worden door tijd of omstandigheden. “Teruggaan naar je oorsprong,” dat is zo’n uitdrukking die nostalgie oproept naar iets wat nooit is geweest, maar wel als zodanig wordt gevoeld. Soms sterker wordt gevoeld dan wat men direct om zich heen waarneemt.

TTM: Hechten we er denk je waarde aan?

AB: We kunnen het woord oorsprong niet buiten het gevoel denken. Mensen voelen zich oorspronkelijk, daarbinnen manifesteren zich zoveel verschillende manieren om zich te hechten aan dingen, momenten, personen. Ik denk dat de gehechtheid aan “oorsprong,” leidt tot onze grootste dwaalwegen, en onze blik in het heden obscuur maakt. Het verblindt de blik op wat mogelijk is en houdt het gevangen. Het gevoel is een gevangenis.

TTM: Is dat positief of negatief?

AB: Voorafgaande was natuurlijk kritisch, ik wil ook een pleidooi houden voor een optimistische kijk op oorsprong, maar dan met wat Verlichtings-drugs erin: onze oorsprong is, dat we allemaal mensen zijn, allemaal van dezelfde mensen afstammen en met een beroep op ons verstand zullen moeten concluderen dat we weinig tot niks in oorsprong van elkaar verschillen. We drukken ons alleen anders uit, waar niks mee mis is. Helaas stuit deze overtuiging op veel verzet van het gevoel. De sensatie van oorsprong is te sterk.

TTM: Is dat nu meer dan ooit?

AB: We worden beheerst door de oorsprong-ideologie, nu meer dan ooit. Het mag wel een tandje minder. Oorsprongdenken drukt het relativerend kijken naar de dingen weg. Je hebt nog voordat je je verhoudt tot de wereld al een onderscheid aangebracht tussen dat wat bijdraagt aan jouw wezen, je oorsprong, en dat wat je weghaalt van je oorsprong. Vorming en onderwijs, media en populaire cultuur houden deze weerstand maar heel even tegen.

TTM: Waarom?

AB: Het nationalistische denken, de opkomst van populisme, de afkeer van Europa, de ongerustheid rond nieuwkomers: het groeit allemaal uit dat fundament van ‘oorspronkelijkheid,’ waar mensen in tijden van verandering en crisis op terug willen vallen. Het is dat ze dat willen maar niet kunnen (het zijn tenslotte woorden die worden gekoppeld aan “gevoelens,” en gevoelens kunnen bedriegen), die dat leidt tot de verwarring waarin we verkeren.

TTM: Is dat belangrijk?

AB: Meer dan ooit. Er staat heel wat op het spel. Het valse verhaal van de oorsprong wint overal zieltjes.

TTM: Hoezo?

AB: Wat alle nieuwe splinterpartijen gemeen hebben is dat ze allemaal de ware oorsprong claimen. Geen van hen gaat het anders doen, of voortborduren op de omstandigheden die er zijn, nee, ze willen terug naar die onbevlekte oorsprong.

TTM: Waar heeft het mee te maken? Met tradities of onze geschiedenis?

AB: De mens voelt historisch, maar denkt actueel. De mens is een dier met een mythe over zichzelf.

TTM: Maar is er dan wel 1 duidelijke oorsprong?

AB: Interessante van de monotheistische en non-monotheistische scheppingsverhalen is, dat ze de oorsprong van de mens, de natie, altijd buiten de werkelijkheid plaatsen op een afgeschermde, onbereikbare plek waar geen toegang meer toe tot is. Met de opkomst van de burgerij en het politieke denken ontstond ook de illusie van de maakbare samenleving, de utopie; het Hof van Eden was bereikbaar. Er is geen slot op de deur.

TTM: Staat dit van te voren al vast of is het een veranderend begrip?

AB: Ik denk dat we allemaal onze eigen mythische oorsprong verzinnen. Denk aan jezelf als je nadenkt over belangrijke momenten in je leven, als kind, of puber. Je geheugen maakt het groter of intenser dan het waarschijnlijk was omdat het veel te zeggen heeft over wie je nu bent.

TTM: En hoe is dit voor jou zelf?

AB: Omdat ik altijd op de grens tussen culturen heb gependeld, altijd het zout van ambiguïteit heb geproefd, ben ik heel sceptisch over alle mythes, die naties zichzelf vertellen. Niet op rationele basis, maar omdat ik me er diep gespleten en ongemakkelijk door voel.

Gerelateerd

Mijn passie is om mensen aan het lachen te maken!

In 2018 organiseerden wij onze allereerste Titty Talk: een first date met 40 feministen. Een inspirerende ontmoeting tussen activisten, feministische organisaties, kunstenaars en journalisten. Allemaal proberen ze op hun eigen manier een positieve verandering teweeg te brengen. Alleen wie zijn die feministen nou eigenlijk en waar staan ze voor? Wij

Lees meer »

Soms is het lastig

Lastig om te lachen,te huilen,te voelen. Kunst kan je laten voelen.Van onbegrip tot herkenning.Door stil te staan voor dat ene kleurrijke schilderij of die lichtgevende installatie, neemt kunst je mee, Het voert je even weg van dagelijkse stress of diepe gedachtes, of opent soms een ander gevoel. Kunst laat je wegdromen

Lees meer »

KUNSTTIPS! April & Mei

Welk museum moet je opslaan? Welke kunstpodcast is hot? Hoe heet die ene tentoonstelling ook alweer? Het overzicht van alle arty kunst to do’s is soms helemaal kwijt! Maar don’t worry!  Want wij zetten iedere maand de kunst- moetjes voor je op een rijtje. Genoeg om je mee te vermaken.

Lees meer »

Met bokshandschoenen aan in de achtbaan

Daar was het dan. Pijn. Schietende pijn in mijn pols. Mijn hele traject weg, paniek.  Dat is wat er in mijn hoofd gebeurt, het is niet per se waar. Ik heb een domme move gemaakt op de zak, te hard ook. Al die uren sparren in de week en los

Lees meer »

Scroll #12: Wie is Alicja Kwade?

De dagen zijn niet alleen voor uren scrollend door Tinder in bed, maar ook voor eengoede dosis scrollen aan kunst. Zo lichten we speciaal voor jou iedereweek een kunstenaar uit. Deze Scroll staat een kunstenaar centraal, die vragen stelt over het dagelijks leven via enorme beelden en installaties. Kunstenaar: Alicja

Lees meer »

Scroll #11: Wie is Isabelle Udo?

De dagen zijn niet alleen voor uren scrollend door Tinder in bed, maar ook voor een goede dosis scrollen aan kunst. Zo lichten we speciaal voor jou iedere week een kunstenaar uit. Deze Scroll staat een kunstenaar centraal, die als geen ander de online en offline wereld weet te verbinden : Isabelle Udo (1993- ) Isabelle Udo is oprichter en creatief directeur van

Lees meer »

Scroll #10: Wie is AiRich?

De dagen zijn niet alleen bedoeld voor urenlang scrollen op Tinder in bed, maar ook voor eengoede dosis kunstzinnig scrollen. Daarom lichten we speciaal voor jou iedere week een kunstenaar uit.Deze week staat een kunstenaar centraal die een eigen, futuristische toekomst creëert door het combineren van fotografie en beeldende kunst,

Lees meer »

“De mens is lastig te begrijpen.” 

Vrouw zijn, de beste pastrami tot spiritualiteit. Onze Tittymag oprichter Cathelijne Blok sprak hierover voor NRC met de wereldberoemde performancekunstenaar Marina Abramović. Lees hieronder meer: https://www.nrc.nl/nieuws/2024/03/15/marina-abramovic-ik-geef-mijn-publiek-alle-liefde-die-het-wil-a4193224

Lees meer »

The Titty Platform

Currently by invitation only. Still think you're the right fit?